Łacińskie sentencje, cz. I

 

 Wszystkie poniższe sentencje znajdują swoje wykorzystanie w prawie. Większość z nich powstała jako zasady prawa rzymskiego.

 

Dura lex, sed lex - twarde prawo, ale prawo - należy bezwzględnie stosować się do przepisów

Ignorantia legis non excusat (również Ignorantia legis non exculpat) - nieznajomość prawa nie jest usprawiedliwieniem

Ignorantia iuris nocet - nieznajomość prawa szkodzi

In dubio pro reo — w razie wątpliwości (należy rozstrzygać) na korzyść oskarżonego

Lex retro non agit - prawo nie działa wstecz

Mater semper certa est, pater est, quem nuptiae demonstrant – matka zawsze jest znana, ojcem jest ten, na kogo wskazuje prawo czyli zasada domniemania ojcostwa męża matki dziecka

Modus operandi - sposób działania

Nulla poena sine lege – nie ma kary bez ustawy, czyli nie ma przestępstwa bez odpowiedniego przepisu prawa (to co nie jest zabronione jest dozwolone)

Nullum crimen sine lege – nie można ukarać za czyn, który nie był zabroniony w momencie jego popełniania. Późniejsza kryminalizacja czynu, nie może obejmować czynów wcześniejszych.

Nullum scelus rationem habet — żadna zbrodnia nie ma uzasadnienia 

Pacta sunt servanda - umów należy dotrzymywać

Pro publico bono — dla dobra wspólnego 

Res iudicata (rzecz (już) osądzona) - prawomocność orzeczenia sądowego lub ostateczność decyzji administracyjnej

Testis unus, testis nullus – jeden świadek to żaden świadek 

Qui non appellat, approbare videtur sententiam — kto się nie odwołuje, ten akceptuje wyrok

Qui non negat, fatetur — kto nie zaprzecza, ten się przyznaje

Vacatio legis (łac.próżnowanie ustawy) – czas między publikacją aktu prawnego a jego wejściem w życie

Vis maior – siła wyższa

Votum separatum — zdanie odrębne

Vox populi, vox Dei – głos ludu, głos Boga

Corpus delicti – dowód rzeczowy przestępstwa

Cui bono [fuerit]? – Po co? Na czyją korzyść? Ten uczynił, komu przyniosło korzyść, czyli podejrzany jest ten kto skorzystał na przestępstwie.

Audiatur et altera pars – Niech będzie wysłuchana i druga strona. Nie należy wyrabiać sobie zdania na podstawie relacji tylko jednej strony

Nemo iudex in sua causa – nikt nie jest (nie może być) sędzią we własnej sprawie